Rejestracja znaku towarowego to jedna z najlepszych decyzji, jaką może podjąć przedsiębiorca budujący własną markę. Należy pamiętać, że znak towarowy to realne narzędzie ochrony biznesu, inwestycji i reputacji. Jednak zanim złożysz wniosek o rejestrację, musisz zdecydować: czy lepiej wybrać znak towarowy unijny czy polski?
W tym przewodniku pokażę Ci różnice między tymi dwoma rozwiązaniami, wskażę ich mocne i słabe strony oraz pomogę ocenić, która opcja będzie najlepsza dla Twojej firmy.
Spis treści
Czym jest znak towarowy i po co go rejestrować?
Znak towarowy to oznaczenie, które pozwala odróżnić towary lub usługi jednej firmy od towarów lub usług innych firm. Może przybierać różne formy: nazwy, logo, slogany, a nawet dźwięki czy kształty. Rejestracja znaku towarowego daje Ci prawo wyłączne do jego używania w określonym zakresie towarów i usług oraz na określonym terytorium.
Dlaczego warto rejestrować znak? Bo bez rejestracji nie masz realnej ochrony. Nawet jeśli wymyślisz oryginalną nazwę czy logo, ktoś inny może je przejąć i zarejestrować jako swoje. A Ty, bez prawnego tytułu, możesz stracić wszystko, co zbudowałeś. Rejestracja znaku towarowego to inwestycja w bezpieczeństwo Twojej marki.
W Unii Europejskiej możesz wybrać między rejestracją krajową (np. w Polsce, w Urzędzie Patentowym RP / UPRP) a rejestracją unijną (w Urzędzie Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej / EUIPO w Alicante). Każda z tych ścieżek ma swoje zalety i wady, które warto znać zanim podejmie się decyzję o tym czy zarejestrować znak towarowy unijny czy polski.
Zobacz także: Co to jest znak towarowy?
Zobacz także: Jak przygotować się do zgłoszenia znaku towarowego?
Polski znak towarowy – kiedy warto?
Rejestracja znaku towarowego w Polsce odbywa się przed Urzędem Patentowym Rzeczypospolitej Polskiej (UPRP). To dobry wybór dla przedsiębiorców, którzy prowadzą działalność wyłącznie na rynku krajowym lub dopiero zaczynają budować swoją markę.
Kiedy znak krajowy będzie wystarczający?
- Gdy sprzedajesz towary lub usługi tylko w Polsce. Głównie dotyczy to świadczenia usług lokalnych, np. usług restauracji, kosmetyczek, czy np. sprzedaży świeżych kwiatów.
- Gdy dopiero testujesz nową markę i chcesz sprawdzić jej potencjał na lokalnym rynku.
- Gdy masz ograniczony budżet, ale chcesz zabezpieczyć swoje prawa.
Główne zalety znaku krajowego:
- Niższy koszt rejestracji – opłata urzędowa za zgłoszenie i rejestrację jednego znaku w jednej klasie to 890 zł (w przypadku zgłoszenia elektronicznego), co czyni to rozwiązanie atrakcyjnym dla mikro- i małych przedsiębiorstw.
- Znajomość języka i procedury – cała procedura odbywa się po polsku przed polskim urzędem, a kontakt z urzędem jest prostszy dla krajowych zgłaszających.
- Mniejsze ryzyko kolizji – sprzeciw wobec rejestracji Twojego znaku może złożyć tylko właściciel wcześniejszego polskiego znaku towarowego, znaku unijnego albo znaku międzynarodowego wyznaczonego na Polskę lub Unię Europejską.
- Dobre pierwsze zabezpieczenie – jeśli Twoja firma działa tylko w Polsce, ochrona krajowa może w zupełności wystarczyć.
Wady znaku krajowego:
- Ograniczona ochrona – Twój znak będzie chroniony tylko na terytorium Polski.
- Początek drogi – jeśli planujesz ekspansję za granicę, będziesz musiał/a przejść kolejne procedury rejestracyjne.
Rejestracja znaku krajowego to często pierwszy krok w budowaniu ochrony marki. W przyszłości możesz rozważyć rozszerzenie ochrony międzynarodowej, ale warto zacząć od podstaw i zadbać o zabezpieczenie rynku, na którym działasz obecnie.
Zobacz także: Znaki towarowe
Znak towarowy Unii Europejskiej – co oferuje?
Znak towarowy Unii Europejskiej (EUTM – European Union Trade Mark) rejestruje się w Urzędzie Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej (EUIPO) z siedzibą w Alicante. Rejestracja zapewnia jednolitą ochronę we wszystkich 27 państwach członkowskich UE.
Kiedy warto rozważyć znak unijny?
- Gdy prowadzisz sprzedaż do kilku krajów UE lub planujesz ekspansję zagraniczną.
- Gdy działasz na platformach typu Amazon, eBay, Etsy – czyli w przestrzeni transgranicznej.
- Gdy masz klientów z zagranicy lub Twoja marka jest widoczna poza Polską (np. w mediach społecznościowych, na targach, czy choćby w przypadku wielojęzycznej strony www).
Główne zalety znaku unijnego:
- Jedna rejestracja = ochrona w całej UE – zamiast składać 27 osobnych wniosków krajowych, wystarczy jeden wniosek w EUIPO.
- Efektywność kosztowa – choć opłata początkowa jest wyższa niż w przypadku znaku krajowego (850 EUR za jedną klasę), to w przeliczeniu na kraj jest to rozwiązanie bardzo opłacalne.
- Wizerunek marki o zasięgu europejskim – rejestracja znaku unijnego podkreśla międzynarodowe ambicje Twojej firmy i wzmacnia jego ochronę.
Wyzwania i ryzyka znaku unijnego:
- Zasada jednolitości – jeśli zgłoszenie napotka przeszkodę (np. sprzeciw) w jednym kraju UE, może to zablokować rejestrację w całej Unii, bowiem podstawą sprzeciwu są nie tylko znaki unijne, ale także wcześniejsze znaki krajowe wszystkich państw Unii Europejskiej.
- Brak lokalizacji ochrony – nie można ograniczyć ochrony tylko do wybranych krajów.
- Wyższy koszt na start – dla początkujących firm może to być bariera finansowa.
- Bariera językowa – samo postępowanie zgłaszające może być prowadzone w języku polskim o ile odpowiednio wypełni się formularz. Jednak w przypadków problemów technicznych, musisz kontaktować się z działem pomocy technicznej EUIPO, z którym przeważnie rozmawia się po angielsku.
Znak unijny to świetne rozwiązanie dla firm, które w ciągu najbliższych 5 lat planują działać poza granicami Polski. Wymaga jednak staranniejszej analizy ryzyk oraz wcześniejszego badania kolizyjności – zwłaszcza jeśli Twoja marka może być podobna do istniejących znaków w innych krajach UE.
Różnice między znakiem unijnym a krajowym
Zarówno znak towarowy krajowy, jak i unijny mają swoje miejsce w strategii ochrony marki. Ostateczny wybór powinien zależeć od Twoich celów biznesowych, planów ekspansji i budżetu.
Poniżej znajdują się kluczowe różnice, które warto wziąć pod uwagę przy wyborze systemu ochrony znaku towarowego:
Zakres terytorialny ochrony:
- Znak krajowy chroni wyłącznie na terytorium Polski.
- Znak unijny zapewnia ochronę w całej Unii Europejskiej (27 krajów) na podstawie jednej rejestracji.
Koszty urzędowe rejestracji:
- Rejestracja krajowa zaczyna się od 890 zł za jedną klasę towarową w jednym znaku.
- Rejestracja unijna to koszt od 850 EUR za pierwszą klasę, 50 EUR za drugą i 150 EUR za każdą kolejną.
Czas trwania procedury:
- W Polsce postępowanie trwa przeciętnie 6–8 miesięcy (jeśli nie ma sprzeciwów).
- W EUIPO – od złożenia wniosku do rejestracji czeka się od 4 do 6 miesięcy przy braku komplikacji.
Język postępowania:
- W UPRP całość odbywa się po polsku.
- W EUIPO językiem zgłoszenia może być polski, ale w przypadku sprzeciwu najczęściej wybierany jest inny język, często angielski.
Skutki sprzeciwu:
- W przypadku znaku krajowego sprzeciw dotyczy tylko ochrony na terenie Polski.
- Dla znaku unijnego jeden sprzeciw z dowolnego kraju UE może uniemożliwić rejestrację w całej Unii (zasada jednolitości).
Obowiązek rzeczywistego używania:
- W Polsce: należy rozpocząć używanie znaku w ciągu 5 lat od rejestracji.
- W UE: obowiązuje ten sam okres 5 lat, ale użycie musi mieć rzeczywisty charakter przynajmniej w części UE.
Certyfikat:
- W Polsce wciąż są wydawane certyfikaty papierowe, więc okres oczekiwania na certyfikat jest nieco wydłużony (nawet kilka miesięcy).
- EUIPO wydaje tylko certyfikaty elektroniczne w formacie pdf, które są generowane niemal natychmiast po decyzji o rejestracji znaku.
Każdy z systemów ma swoje atuty. Znak krajowy daje większą elastyczność przy niskim budżecie i lokalnym zasięgu. Znak unijny zaś daje szeroką i szybszą ochronę, ale wymaga przemyślanej strategii i ostrożności – zwłaszcza przy wyborze nazwy, która może być podobna do innych zagranicznych marek.
Ryzyka związane z wyborem znaku unijnego.
Znak towarowy Unii Europejskiej to atrakcyjna opcja, ale niepozbawiona ryzyk. Przed podjęciem decyzji warto zrozumieć, z jakimi wyzwaniami możesz się spotkać:
Sprzeciw z dowolnego kraju UE. Zgodnie z zasadą jednolitości, sprzeciw złożony na podstawie wcześniejszego prawa obowiązującego w dowolnym państwie członkowskim może zablokować rejestrację w całej Unii. Przykład: firma hiszpańska zgłasza sprzeciw – skutkiem może być odrzucenie całego Twojego wniosku, nawet jeśli planowałeś działać tylko w Polsce i Niemczech.
Brak możliwości ograniczenia terytorialnego. W przypadku znaku krajowego możesz skupić się tylko na jednym rynku. Przy znaku unijnym nie da się „wyłączyć” żadnego kraju – ochrona działa całościowo albo wcale. To oznacza, że ryzyko kolizji w jednym kraju dotyczy całego systemu.
Wyższy poziom formalizmu i wymagań proceduralnych. Procedury w EUIPO są bardziej złożone niż w UPRP. W razie sporu możesz zostać zobowiązany do składania wyczerpujących wyjaśnień, dokumentów, tłumaczeń czy nawet do wzięcia udziału w rozprawie online. To zawsze generuje większe koszty postępowania.
Obowiązek rzeczywistego używania w Unii. Po upływie 5 lat od rejestracji konieczne jest wykazanie rzeczywistego używania znaku – nie tylko w jednym kraju, ale w „znaczącej części UE” (chociaż są od tego wyjątki). Samo używanie znaku np. tylko w Polsce może nie wystarczyć, jeśli dojdzie do sporu z Twoją konkurencją.
Potrzeba staranniejszego badania kolizyjności W przypadku znaku unijnego badanie zdolności rejestrowej i wcześniejszych kolizji jest kluczowe. Konieczne może być sprawdzenie baz znaków w wielu krajach UE. Pominięcie tego etapu może skutkować kosztownym sprzeciwem i utratą opłat rejestracyjnych.
Rejestracja znaku unijnego ma ogromny potencjał, ale nie jest rozwiązaniem uniwersalnym. Wymaga strategicznego podejścia, dokładnego badania rynku i przemyślanej decyzji. W kolejnym punkcie pokażę Ci, na co konkretnie powinieneś zwrócić uwagę przy wyborze znaku towarowego.
Jak podejść strategicznie do wyboru?
Zarówno znak krajowy, jak i unijny mogą być skutecznym narzędziem ochrony marki – wszystko zależy od kontekstu, w jakim działasz, oraz od Twoich planów rozwoju. Poniżej jest kilka kluczowych aspektów, które warto przeanalizować przed podjęciem decyzji:
Oceń realne potrzeby Twojej firmy. Zastanów się, gdzie rzeczywiście prowadzisz lub planujesz prowadzić działalność. Jeśli działasz tylko na rynku polskim, znak krajowy może być wystarczający. Jeśli masz klientów zagranicznych, uczestniczysz w targach międzynarodowych lub sprzedajesz online za granicę – rozważ ochronę szerszą.
Przeanalizuj swoją branżę.
W niektórych branżach konkurencja jest silna, a ryzyko naruszeń wysokie. Na przykład w branży kosmetycznej, modowej czy technologicznej warto pomyśleć o szerszej ochronie już na wczesnym etapie. Jeśli prześpisz i zgłosisz znak później, może się okazać, że Twój znak został już zajęty przez Twoją konkurencję.
Uwzględnij etap rozwoju marki.
Jeśli dopiero tworzysz markę i nie masz jeszcze rozpoznawalności, znak krajowy może być dobrym punktem wyjścia. Kiedy marka zacznie się rozwijać, możesz przejść na ochronę unijną. Przy czym, zawsze warto przeprowadzić audyt Twoich praw własności intelektualnej. Taki audyt powie Ci, który znak będzie dla Ciebie najlepszym wyborem.
Zobacz także: Dotacje unijne do usługi wstępnej diagnostyki własności intelektualnej, czyli usługa IP Scan.
Sprawdź, czy Twój znak jest kolizyjny.
Zanim podejmiesz decyzję o zgłoszeniu znaku unijnego, wykonaj gruntowną analizę wcześniejszych praw (tzw. badanie czystości rejestracyjnej znaku). Jeżeli Twoja nazwa jest bardzo ogólna lub podobna do innych istniejących znaków – lepszym wyborem może być znak krajowy lub przemyślana modyfikacja oznaczenia. W takim przypadku zawsze warto się poradzić specjalisty!
Uwzględnij budżet, ale nie oszczędza.
Znak towarowy to inwestycja. Wybierając system rejestracji, kieruj się strategią, a nie tylko najniższą ceną. Warto również wiedzieć, że mikro-, małe i średnie przedsiębiorstwa mogą skorzystać z unijnego programu dotacyjnego EU SME Fund, który pozwala na zwrot części kosztów zgłoszenia znaku towarowego – nawet do 700 euro w przypadku znaku unijnego.
Myśl długofalowo
Rejestracja znaku to decyzja, która przynosi korzyści na wiele lat. Ochrona trwa 10 lat i może być przedłużana w nieskończoność. Pomyśl, gdzie chcesz być ze swoją marką za 3, czy 5 lat – i wybierz odpowiednie rozwiązanie, które będzie Cię wspierać w realizacji tych planów. Z reguły, przy wyborze zakresu ochrony należy się kierować tym, co i gdzie chcesz sprzedawać w ciągu najbliższych 5 lat.
Kompromisowe rozwiązania
Nie zawsze musisz wybierać pomiędzy znakiem krajowym a unijnym – w wielu przypadkach najlepszym rozwiązaniem jest podejście elastyczne i etapowe. Oto kilka przykładowych strategii:
Zacznij lokalnie, rozwijaj międzynarodowo
Dla wielu firm naturalną drogą jest rozpoczęcie od ochrony krajowej i jej stopniowe rozszerzanie na rynki zagraniczne. Po zbudowaniu pozycji na rynku polskim możesz rozważyć rejestrację znaku unijnego lub zgłoszenie międzynarodowe przez system madrycki (WIPO), obejmujące wybrane kraje spośród krajów unijnych lub kraje spoza Unii.
Równoległa rejestracja kilku znaków
W niektórych przypadkach warto zarejestrować różne wersje oznaczenia w różnych systemach. Przykład: znak słowny w Polsce i logo w EUIPO lub odwrotnie. Taka strategia znacznie zwiększa poziom ochrony. Ponadto daje elastyczność działań w razie ewentualnych sporów z konkurentami, czy przyszłego rebrandingu marki.
Działaj wielotorowo
Możesz zarejestrować znak w Polsce, a jednocześnie monitorować rynek unijny i przygotowywać się do rejestracji unijnej w przyszłości. W międzyczasie warto (1) prowadzić badania kolizyjności, (2) dokumentować używanie znaku oraz (3) planować budżet z myślą o szerszej rejestracji.
Skorzystaj z dotacji, by zbudować system ochrony
Jeśli Twój budżet jest ograniczony, wykorzystaj dotacje z EU SME Fund do pokrycia części kosztów zarówno zgłoszeń krajowych, jak i unijnych. W roku 2025 można otrzymać do 700 euro dotacji! Możliwe jest także uzyskanie dofinansowania na zgłoszenia międzynarodowe przez WIPO.
Dzięki elastycznemu podejściu możesz dostosować strategię do realnych potrzeb swojej marki – i budować ochronę krok po kroku, w sposób bezpieczny, przemyślany i optymalny kosztowo.
Podsumowanie
Wybór między znakiem krajowym a unijnym nie jest zero-jedynkowy. Oba rozwiązania mają swoje uzasadnienie w zależności od przyjętej przez Ciebie strategii ochrony marki lub – jeśli nie masz takiej strategii – od Twojej sytuacji biznesowej, ambicji rozwojowych, budżetu i specyfiki rynku.
Pamiętaj – znak towarowy to nie tylko prawo, ale także narzędzie budowania wartości marki i przewagi konkurencyjnej. Warto zainwestować czas i środki, by stworzyć strategię ochrony, która będzie skuteczna i dopasowana do potrzeb Twojego biznesu.
Jeśli potrzebujesz pomocy w analizie swojej sytuacji lub chcesz przygotować zgłoszenie znaku – napisz do mnie. Pomogę Ci dobrać najlepszą strategię ochrony marki – niezależnie od tego, czy działasz lokalnie, czy masz globalne ambicje.
Dziękuję za przeczytanie całego artykułu! Artykuł możesz udostępnić innym przedsiębiorcom, którzy rozważają rejestrację znaku towarowego. Może im się przyda!
