Względne przeszkody rejestracji – jak unikać sprzeciwu i kolizji z innymi znakami?

Złożenie wniosku o rejestrację znaku towarowego to dopiero połowa sukcesu. Wielu przedsiębiorców często z ulgą przyjmuje informację, że ekspert urzędu nie znalazł błędów formalnych. Jednak brak tak zwanych przeszkód bezwzględnych (o których pisałam w poprzednim artykule) nie oznacza jeszcze pełnego bezpieczeństwa. Na horyzoncie czai się drugie, często znacznie poważniejsze zagrożenie. Są to względne przeszkody rejestracji.

W tym przypadku Twoim przeciwnikiem nie jest już urzędnik państwowy, który działa z urzędu. Twoim przeciwnikiem staje się konkurencja. Prawo własności przemysłowej chroni tych, którzy zadbali o swoje marki wcześniej. Dlatego jeśli Twój nowy znak narusza prawa osób trzecich, właściciel wcześniejszego znaku może skutecznie zablokować Twoją rejestrację. Nazywamy to procedurą sprzeciwową.

Z tego obszernego wpisu dowiesz się, czym dokładnie są względne przeszkody, jak urząd bada ryzyko pomyłki, czy znaki niezarejestrowane mogą Ci zagrozić oraz jak bronić się przed sprzeciwem konkurencji.

Termin „względne” jest tutaj kluczowy. Oznacza on, że przeszkoda ta nie tkwi w samym znaku. Twój znak może być graficznie doskonały, nieopisowy i zgodny z porządkiem publicznym. Przeszkoda pojawia się dopiero w relacji do innego, wcześniejszego prawa.

Musisz zrozumieć fundamentalną zmianę, jaka zaszła w polskim systemie prawnym w 2016 roku. Wcześniej Urząd Patentowy RP (UPRP) sam sprawdzał, czy istnieją podobne znaki i blokował rejestrację z urzędu. Obecnie UPRP, podobnie jak Urząd Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej (EUIPO), działają w systemie sprzeciwowym.

Co to oznacza w praktyce? Urząd zachowuje bierność. Ekspert nie poinformuje Cię, że konkurent ma niemal identyczne logo. Jeśli właściciel wcześniejszego znaku nie zauważy Twojego zgłoszenia i nie wniesie sprzeciwu w terminie, Twój znak zostanie zarejestrowany. Nawet jeśli narusza cudze prawa. Jest to jednak ryzykowne zwycięstwo. Taki znak można bowiem później unieważnić. Dlatego znajomość względnych przeszkód jest fundamentem bezpiecznej strategii biznesowej.

Nie każde podobieństwo zablokuje Twoją rejestrację. Aby konkurent mógł skutecznie wnieść sprzeciw, muszą zostać spełnione konkretne przesłanki prawne. System znaków towarowych nie opiera się na subiektywnych odczuciach, lecz na ściśle zdefiniowanych kategoriach konfliktów. Poniżej znajdziesz szczegółowe omówienie najważniejszych sytuacji, w których prawo przyzna rację właścicielowi wcześniejszego znaku.

Najsilniejszą i najprostszą do stwierdzenia przeszkodą jest tak zwana podwójna tożsamość. Występuje ona w sytuacji, gdy spełnione są łącznie dwa warunki. Po pierwsze, Twój znak jest identyczny ze znakiem wcześniejszym. Po drugie, towary lub usługi, dla których go zgłaszasz, są identyczne z tymi chronionymi przez znak wcześniejszy.

W takim przypadku ochrona znaku wcześniejszego jest absolutna. Właściciel sprzeciwu nie musi niczego udowadniać. Nie musi wykazywać, że klienci się pomylą. Sam fakt identyczności wystarcza do odmowy rejestracji Twojego znaku. Ustawodawca wychodzi z założenia, że istnienie dwóch takich samych znaków dla tych samych produktów jest niedopuszczalne w obrocie gospodarczym.

Sytuacja komplikuje się, gdy znaki nie są identyczne, ale jedynie podobne. To właśnie tutaj toczy się większość sporów prawnych. Artykuł 132¹ ust. 1 pkt 5) ustawy Prawo własności przemysłowej mówi o ryzyku wprowadzenia odbiorców w błąd.

Prawnicy nazywają to ryzykiem konfuzji. Chodzi o sytuację, w której przeciętny klient może uznać, że towary oznaczone Twoim znakiem pochodzą od tej samej firmy co towary konkurenta. Ewentualnie może pomyśleć, że firmy te są ze sobą powiązane gospodarczo (np. licencją).

Urząd, oceniając ryzyko pomyłki, posługuje się modelem przeciętnego konsumenta. Taki konsument jest dostatecznie uważny i rozsądny. Jednak rzadko ma możliwość bezpośredniego porównania obu znaków. Zazwyczaj polega on na „niedoskonałym obrazie znaku”, który zachował w pamięci.

Dlatego drobne różnice graficzne mogą nie wystarczyć. Jeśli ogólne wrażenie jest podobne, urząd stwierdzi ryzyko konfuzji. Eksperci oceniają podobieństwo na trzech płaszczyznach: wizualnej, fonetycznej (brzmieniowej) i koncepcyjnej (znaczeniowej).

Warto pamiętać o zasadzie współzależności. Mówi ona, że mniejsze podobieństwo znaków może być zrównoważone przez większe podobieństwo towarów.

Wyobraź sobie sytuację, w której znaki są tylko lekko podobne. Jeśli jednak oba dotyczą identycznych towarów, ryzyko pomyłki jest już znaczne. W konsekwencji urząd odmówi rejestracji. I odwrotnie – jeśli znaki są bardzo podobne, ale towary są od siebie odległe (np. buty i cement), ryzyko pomyłki maleje.

Trzecią kluczową przeszkodą jest kolizja ze znakiem renomowanym. Znaki takie jak Coca-Cola, Orlen, Apple czy Mercedes cieszą się specjalnym statusem. Ich właściciele mogą zablokować Twoją rejestrację nawet wtedy, gdy zgłaszasz znak dla zupełnie innych towarów i usług.

W tym przypadku nie chodzi o pomyłkę klienta. Nikt nie pomyli butów z napojem gazowanym. Chodzi o ochronę wartości marki. Właściciel znaku renomowanego może podnieść sprzeciw, argumentując, że Twój znak:
🔹Czerpie nienależną korzyść z renomy (pasożytnictwo).
🔹Działa na szkodę charakteru odróżniającego (rozmycie marki).
🔹Działa na szkodę samej renomy (ośmieszenie lub negatywne skojarzenia).

Dlatego nazwanie agencji towarzyskiej czy zakładu pogrzebowego nazwą łudząco podobną przykładowo do znanej marki dziecięcej z pewnością zakończy się skutecznym sprzeciwem.

Względne przeszkody to nie tylko kolizja z innymi, zarejestrowanymi znakami towarowymi. Polski system prawny pozwala wnieść sprzeciw także w oparciu o prawa niezarejestrowane. Jest to bardzo ważny aspekt, o którym wielu zgłaszających zapomina. Prawo chroni bowiem nie tylko wpisy w rejestrach, ale także rzeczywistą obecność na rynku oraz twórczość. Oto trzy główne kategorie praw, na które konkurencja może powołać się w sprzeciwie:

Sprzeciw może zostać oparty na naruszeniu praw osobistych lub majątkowych. Oznacza to, że jeśli Twój znak zawiera na przykład czyjeś imię i nazwisko, wizerunek lub pseudonim, osoba ta może zablokować rejestrację.

Co więcej, ochronie podlegają utwory w rozumieniu prawa autorskiego. Jeśli zgłaszasz jako znak towarowy grafikę, do której nie masz praw majątkowych, twórca tego logo może wnieść sprzeciw.

Bardzo częstą przyczyną konfliktów jest kolizja z nazwą przedsiębiorstwa (firmą). Jeśli inny przedsiębiorca działał na rynku pod daną nazwą wcześniej, niż Ty zgłosiłeś znak, może on wnieść sprzeciw. Musi jednak wykazać, że zakres jego działalności pokrywa się z Twoim.

Istnieje kategoria znaków powszechnie znanych, które nie są zarejestrowane w urzędzie, ale są rozpoznawalne w Polsce. Właściciel takiej marki również może zablokować Twoje zgłoszenie, powołując się na artykuł 132 ust. 1 pkt 2 ustawy PWP. Wymaga to jednak przedstawienia potężnych dowodów na niemal powszechną znajomość znaku wśród konsumentów.

Specyficzną przeszkodą względną jest sytuacja opisana w artykule 132 ust. 1 pkt 5 ustawy. Dotyczy ona nieuczciwych praktyk partnerów biznesowych.

Zdarza się, że zagraniczny producent wchodzi na polski rynek i współpracuje z lokalnym dystrybutorem. Dystrybutor (agent), chcąc zabezpieczyć swoją pozycję, zgłasza znak producenta na własną rzecz bez jego zgody. Jest to działanie bezprawne. Producent może wnieść sprzeciw i skutecznie zablokować taką rejestrację, a nawet przejąć prawo do znaku, jeśli znak został zarejestrowany.

Proces sprzeciwowy jest długi, stresujący i kosztowny. Może zablokować rozwój Twojej marki na wiele miesięcy. Dlatego najlepszą strategią jest unikanie kolizji przed zgłoszeniem.

Wielu przedsiębiorców sprawdza dostępność nazwy wpisując ją w Google. To błąd. Wyszukiwarka pokaże tylko marki aktywne w Internecie. Nie pokaże znaków, które są zarejestrowane, ale czekają na wdrożenie.

Jedynym skutecznym rozwiązaniem jest profesjonalne badanie zdolności rejestrowej, zwane też badaniem czystości patentowej. Polega ono na przeszukaniu specjalistycznych baz UPRP, EUIPO i WIPO. Prawnik analizuje nie tylko identyczność, ale przede wszystkim ryzyko konfuzji. Ocenia, czy podobieństwo towarów w połączeniu z podobieństwem nazw może sprowokować sprzeciw. Jeśli chcesz wiedzieć więcej o tym badaniu, zapraszam Cię do tego wpisu: Badanie znaków towarowych – niezbędny etap przed rejestracją marki!

Względne przeszkody rejestracji to skomplikowany labirynt praw i interesów. Ignorowanie otoczenia rynkowego to hazard, w którym stawką jest Twoja marka. Pamiętaj, że rejestracja znaku nie jest nagrodą za kreatywność, ale prawnym zatwierdzeniem monopolu. Nie otrzymasz go, jeśli narusza on monopol kogoś innego.

Zanim zainwestujesz w branding, opakowania i kampanie reklamowe, upewnij się, że fundament Twojej firmy jest bezpieczny. Skontaktuj się ze mną. Przeprowadzę dla Ciebie kompleksowe badanie znaku, ocenię ryzyko sprzeciwu i pomogę Ci zabezpieczyć markę tak, abyś mógł skupić się na biznesie, a nie na sporach sądowych.