Przeniesienie praw autorskich to temat, który wciąż budzi wiele nieporozumień wśród przedsiębiorców. Wielu z nich sądzi, że skoro zapłacili za wykonanie projektu graficznego, strony internetowej czy tekstu marketingowego – to automatycznie stają się właścicielami praw autorskich do tych materiałów.
To jeden z najczęstszych błędów w obrocie gospodarczym – i często bardzo kosztowny. W rzeczywistości samo zapłacenie za dzieło nie oznacza, że prawa autorskie przeszły na zamawiającego.
Aby faktycznie „posiadać” utwór na własność i móc z niego korzystać w dowolny sposób, trzeba zawrzeć umowę o przeniesienie autorskich praw majątkowych.
Z tego artykułu dowiesz się m.in.:
• co oznacza przeniesienie praw autorskich,
• czym różni się przeniesienie praw autorskich od licencji,
• jak poprawnie zawrzeć umowę o przeniesienie praw,
• jakie błędy popełniają przedsiębiorcy,
• oraz jak zabezpieczyć swoje interesy przy współpracy z twórcami.
Co oznacza przeniesienie praw autorskich?
Przeniesienie praw autorskich to sytuacja, w której autor utworu przekazuje swoje autorskie prawa majątkowe innej osobie lub firmie. Oznacza to, że nabywca staje się właścicielem tych praw i może korzystać z utworu tak, jak autor – np. publikować, sprzedawać, modyfikować, przekazywać dalej.
Po przeniesieniu praw autorskich z autora na nabywcę:
- autor traci prawo do decydowania o sposobie korzystania z utworu,
- nabywca może z niego korzystać na wszystkich ustalonych polach eksploatacji,
- przeniesienie jest nieodwracalne – prawa nie „wracają” do autora po pewnym czasie (jak w licencji).
W praktyce:
Jeśli zlecasz wykonanie logotypu, tekstu lub projektu strony – i chcesz mieć do niego pełne prawa – musisz podpisać z wykonawcą umowę o przeniesienie praw autorskich.
Przeniesienie praw autorskich a licencja – na czym polega różnica?
To pytanie często pojawia się przy współpracy z grafikami, copywriterami czy agencjami marketingowymi.
Zobacz także: Prawa autorskie w biznesie: Co musisz wiedzieć?
Jakie elementy musi zawierać umowa o przeniesienie praw autorskich?
Żeby przeniesienie praw było ważne i skuteczne, umowa musi spełniać kilka warunków.
Forma pisemna
To kluczowy wymóg – przeniesienie praw musi być zawarte na piśmie. Umowy ustne, e-mailowe lub przez komunikatory (np. Messenger) nie wystarczą. Bez podpisanej umowy prawa autorskie pozostają przy autorze, nawet jeśli zapłaciłeś za projekt.
Dokładne wskazanie utworu
W umowie powinno być jasno określone, jaki utwór jest przedmiotem przeniesienia (np. logo, opis produktu, zdjęcia, projekt opakowania). Nie wystarczy ogólny zapis typu:
„Wykonawca przenosi prawa do wszystkich utworów stworzonych w ramach współpracy.”
Takie klauzule są zbyt ogólne i mogą być nieważne. Lepiej napisać:
„Wykonawca przenosi na Zamawiającego autorskie prawa majątkowe do projektu graficznego logo ‘ABC’ przedstawionego w wersji końcowej w dniu 5 października 2025 r.”
Określenie pól eksploatacji
To jedna z najważniejszych części umowy.
Pola eksploatacji to sposoby korzystania z utworu, np.:
🔹publikacja w Internecie,
🔹druk materiałów reklamowych,
🔹wykorzystanie w kampaniach online,
🔹sprzedaż produktów z nadrukiem,
🔹zgłoszenie i używanie logo jako znaku towarowego.
Jeśli pole nie jest wymienione w umowie, to prawa do tego sposobu korzystania nie zostały przeniesione. Dlatego tak ważne jest dopasowanie pól eksploatacji do tego, jak planujesz korzystać z utworu.
Wynagrodzenie
Przeniesienie praw wymaga określenia wynagrodzenia – może być wliczone w ogólną cenę umowy, ale warto to doprecyzować. Przykładowo:
„Wynagrodzenie za przeniesienie autorskich praw majątkowych jest zawarte w cenie wynagrodzenia określonej w § 4 umowy.”
Brak zapisu o wynagrodzeniu może skutkować sporem o to, czy przeniesienie w ogóle nastąpiło.
Moment przejścia praw
Umowa powinna wskazywać, kiedy prawa przechodzą na zamawiającego – np. w chwili podpisania umowy, akceptacji dzieła lub zapłaty wynagrodzenia. Najlepiej unikać zapisów niejednoznacznych typu: „Prawa przechodzą po zapłacie faktury.”, bo prowadzą do niepotrzebnych wątpliwości.
Typowe błędy przy przeniesieniu praw autorskich
Przeniesienie praw autorskich wydaje się proste — w praktyce to właśnie tutaj przedsiębiorcy popełniają najwięcej błędów.
Poniżej te, które pojawiają się najczęściej
❌ Brak umowy pisemnej
To najczęstszy i najpoważniejszy błąd.
Bez pisemnej umowy przeniesienie praw autorskich nie jest skuteczne – nawet jeśli zapłacono za wykonanie dzieła.
❌ Zbyt ogólne zapisy
Klauzule typu „autor przenosi prawa do wszystkich utworów powstałych w trakcie współpracy” są niewystarczające.
Umowa musi precyzyjnie wskazywać, jakiego utworu dotyczy przeniesienie.
❌ Brak pól eksploatacji
Jeśli w umowie nie wskażesz pól eksploatacji, to przeniesienie praw autorskich będzie niepełne. Nabywca nie może korzystać z utworu w sposób, który nie został wyraźnie wymieniony w umowie.
❌ Brak klauzuli o prawach zależnych
Bez tego zapisu nie możesz modyfikować, tłumaczyć ani przystosowywać utworu.
To częsty problem np. przy projektach graficznych czy tekstach marketingowych.
❌ Brak jasnego momentu przejścia praw
Warto wskazać, kiedy dokładnie następuje przeniesienie praw (np. w momencie zapłaty lub podpisania umowy). Brak takiego zapisu utrudnia dowodzenie w sporze.
❌ Pominięcie kwestii osobistych praw autorskich
Korzystanie przez autora z tych praw może być uciążliwe dla nabywcy. Dlatego warto zawrzeć w umowie postanowienia, które jasno regulują te kwestie.
Przykład
Firma AB zleciła freelancerowi wykonanie projektu strony internetowej. Zapłaciła za usługę, ale po kilku miesiącach chciała zlecić jej rozbudowę innej agencji. Okazało się, że nie ma praw do wykorzystania pierwotnego projektu – bo brakowało umowy o przeniesienie praw autorskich.
Nowa agencja odmówiła pracy na cudzym projekcie, więc AB musiała zapłacić za stworzenie strony od zera.
Ten przykład pokazuje, jak duże konsekwencje może mieć pominięcie jednej formalności.
Czy zawsze trzeba przenosić prawa autorskie?
Nie zawsze.
W wielu przypadkach licencja jest wystarczająca, szczególnie jeśli:
🔹współpracujesz z agencją lub freelancerem długoterminowo,
🔹chcesz używać utworu tylko przez określony czas i dla ściśle określonego projektu,
🔹nie potrzebujesz pełnej wyłączności.
Przeniesienie praw ma sens, gdy:
🔹chcesz mieć pełną kontrolę nad utworem,
🔹planujesz jego dalsze komercyjne wykorzystanie,
🔹nie chcesz ryzykować, że autor cofnie licencję lub ją ograniczy.
Więcej o prawach autorskich w działalności gospodarczej, przeczytasz w tym wpisie:
👉 Prawa autorskie w biznesie – co musisz wiedzieć?
Jak zabezpieczyć swoje interesy przy przeniesieniu praw?
- Zawsze podpisuj umowę – nawet jeśli współpraca jest „na zaufanie”.
- Dokładnie opisz utwór – nie zostawiaj pola do interpretacji.
- Ustal wszystkie pola eksploatacji – lepiej więcej niż za mało.
- Dodaj klauzulę o prawach zależnych – np. do modyfikacji, tłumaczenia.
- Zachowaj kopię podpisanej umowy – to Twój dowód w razie sporu.
Podsumowanie
Przeniesienie praw autorskich to nie formalność – to warunek realnego posiadania utworu. Bez pisemnej umowy twórca nadal zachowuje prawa, nawet jeśli otrzymał wynagrodzenie.
Dlatego:
- zawsze zawieraj pisemne umowy,
- jasno określ, co i na jakich zasadach kupujesz,
- pamiętaj o polach eksploatacji i prawach zależnych.
👉 Dzięki dobrze przygotowanej umowie masz pewność, że możesz korzystać z utworu w pełni legalnie – i że nikt nie zakwestionuje Twoich praw w przyszłości.
