Czy zastanawialiście się kiedyś, jakby wyglądał świat bez wynalazków? Od momentu, gdy pierwszy człowiek wymyślił koło, poprzez rewolucję przemysłową, aż po współczesną erę rozwijającej się technologii sztucznej inteligencji – wynalazki kształtują naszą rzeczywistość na każdym kroku. To one napędzają postęp, sprawiają, że nasze życie staje się łatwiejsze, wygodniejsze i bardziej ekscytujące. Warto więc dowiedzieć się co to jest wynalazek i zrozumieć jak można go chronić.
Z tego artykułu dowiesz się czym jest wynalazek (a właściwie, czym nie jest) oraz jak go chronić, aby móc w pełni z niego korzystać.
Jeśli jesteś twórcą innowacyjnych rozwiązań, ten artykuł może się okazać dla Ciebie szczególnie ważny. Dzięki niemu dowiesz się jak nie popełnić jednego z najcięższych błędów, który może całkowicie Cię pozbawić prawnej ochrony Twojego pomysłu.
A zatem, co to jest wynalazek?
To jest to rozwiązanie, które się „patentuje”, czyli na które Urząd Patentowy może udzielić patent.
W ustawie Prawo własności przemysłowej nie ma przepisu, który by dokładnie definiował pojęcie wynalazku. W większości państw świata nie ma definicji wynalazku. Natomiast są przepisy, które mówią jakie warunki musi spełnić wynalazek, aby mógł być opatentowany oraz co nie jest wynalazkiem. Definiowanie pojęcia wynalazku w ten sposób jest korzystane, bowiem katalog rozwiązań które mogą zostać opatentowane pozostaje otwarty. Dzięki temu, prawo jest w stanie nadążyć za niezwykle szybko rozwijającą się technologią.
Zobacz także: Co to jest wzór użytkowy? Definicja i przykłady
Jaki zatem wynalazek może zostać opatentowany?
Tylko taki, który jest nowy, posiada poziom wynalazczy, nadaje się do przemysłowego stosowania oraz należy do jakiejkolwiek dziedziny techniki (czyli musi mieć charakter techniczny). Patentowalny wynalazek musi spełniać wszystkie w/w cztery warunki łącznie.
01
Charakter techniczny wynalazku.
Badając zgłoszenie nowego wynalazku do ochrony, Urząd Patentowy w pierwszej kolejności sprawdzi, czy zgłoszone rozwiązanie ma charakter techniczny. Przy czym, pojęcie „charakteru technicznego”, również nie posiada definicji. Rozważając znaczenie w/w przesłanki należy odnieść się do pojęcia techniki. Należy jednak pamiętać, iż także to pojęcie się zmienia wraz z rozwojem technologicznym. Obecnie możemy przyjąć, iż technika oznacza ogół metod i sposobów oddziaływania na materię ożywioną i nieożywioną, służących zaspokojeniu praktycznych potrzeb człowieka (rozwiązywaniu istniejących problemów). Niekiedy do techniki zalicza się także sposoby posługiwania się środkami niematerialnymi, w tym informatycznymi. Dopiero po stwierdzeniu, że zgłoszony do ochrony wynalazek posiada charakter techniczny, Urząd będzie badał to, czy jest nowy, posiada poziom wynalazczy oraz czy nadaje się do przemysłowego stosowania.
02
Nowość wynalazku.
Wynalazek jest nowy, jeśli nie jest on częścią stanu techniki w chwili zgłoszenia. A konkretnie od chwili od której ma być prawnie chroniony zgodnie ze zgłoszeniem, może to być też data wystawienia wynalazku na wystawie. Stan techniki to wszystko to, co zostało udostępnione do wiadomości powszechnej w jakiejkolwiek formie. Udostępnienie oznacza tu takie ujawnienie wynalazku, które pozwala dowolnej osobie na zapoznanie się z tym wynalazkiem. Przykładem udostępnienia będzie opisanie wynalazku pisemnie np. w jakimś czasopiśmie, na blogu itp. lub wystawienie go na targach.
Ważne jest to, iż nowość wynalazku bada się w skali światowej. Oznacza to, iż przy ocenie nowości wynalazku, ekspert uwzględnia wszelką dostępną wiedzę na całym świecie, a nie tylko wiedzę znaną na terytorium kraju zgłoszenia. A zatem, wynalazek w chwili zgłoszenia musi być wcześniej nieznany na całym świecie.
Jeśli zatem jesteś twórcą jakiegoś innowacyjnego rozwiązania i się nim pochwalisz – opiszesz w jakimś czasopiśmie naukowym, na specjalistycznym blogu, bądź pokażesz swój wynalazek na targach, to go publicznie udostępnisz. W konsekwencji, Twój wynalazek nie będzie już nowy i możesz nie otrzymać patentu. A nawet jeśli otrzymasz patent, bo Urząd badając nowość Twojego wynalazku nie znajdzie tej przykładowej publikacji, ryzyko utraty prawa wciąż będzie realne. Twoja konkurencja, która nabierze chęci do skorzystania z Twojego pomysłu, niewątpliwie znajdzie Twoją wcześniejszą publikację i dzięki niej unieważni Twój patent. To się zdarza częściej, niż się wydaje.
Dlatego już nawet w chwili powstania pierwszego pomysłu, nie należy się nim chwalić publicznie. Zanim opublikujesz w jakikolwiek sposób, swój pomysł, zgłoś go do ochrony w Urzędzie. Dopiero jak już będziesz miał przygotowane i skutecznie złożone w Urzędzie Patentowym zgłoszenie Twojego wynalazku, będziesz mógł się nim chwalić. Nigdy wcześniej!
03
Poziom wynalazczy wynalazku.
Kolejnym kryterium badanym w toku zgłoszenia wynalazku jest jego poziom wynalazczy. Wynalazek uważa się na posiadający poziom wynalazczy, jeżeli wynalazek ten nie wynika dla znawcy, w sposób oczywisty, ze stanu techniki. Chodzi o to, aby wynalazki nie tylko były odmienne od znanych rozwiązań, ale także aby posiadały pewien stopień doniosłości technicznej. Jeżeli ekspert w danej dziedzinie, opierając się na znanym stanie techniki, z łatwością dojdzie do takiego samego rozwiązania, jak to objęte zgłoszeniem, uznaje się, że wynalazek nie posiada poziomu wynalazczości. Przy czym, mówiąc o znawcy nie mówimy o wybitnym naukowcu, lecz o zwykłym człowieku, zajmującym się zawodowo dziedziną techniki której dotyczy zgłaszany wynalazek.
04
Przemysłowa stosowalność wynalazku.
Wreszcie, aby otrzymać patent na wynalazek, musi on nadawać się do przemysłowego stosowania. Otóż, zgodnie z przepisami, uznajemy wynalazek za nadający się do przemysłowego stosowania, jeśli pozwala on na uzyskanie wytworu lub wykorzystanie sposobu – w sensie technicznym – w dowolnej działalności przemysłowej, w tym także w rolnictwie.
Możemy powiedzieć, że wynalazek spełnia kryterium przemysłowej stosowalności, jeżeli wynalazek:
- jest zupełny – tzn. można dzięki niemu osiągnąć zamierzony rezultat bez potrzeby wprowadzania dodatkowych rozwiązań do samego wynalazku. Oczywiście poza typowymi działaniami, jak np. instalacja. Może się zdarzyć, że wynalazek stanowi część większej maszyny i musi zostać do niej zamontowany, aby działać.
- nadaje się do użytku – czyli można za jego pomocą faktycznie osiągnąć efekt końcowy przewidziany w zgłoszeniu;
- jest powtarzalny – czyli ów efekt końcowy za każdym razem ma być taki sam;
- oraz dostatecznie ujawniony -czyli opis zgłoszeniowy tak dokładnie przedstawia wynalazek, że każdy specjalista w danej dziedzinie potrafi go samodzielnie zrealizować lub porównać z istniejącym stanem wiedzy.
Co nie może być wynalazkiem?
Wiemy już po krótce jakie są warunki uzyskania patentu na wynalazek. Musisz jednak także wiedzieć, co w ogóle nie jest uważane za wynalazek, a w konsekwencji nie podlega ochronie patentowej.
Otóż, zgodnie z polskim prawem za wynalazki nie uważa się w szczególności:
Przedmiotów lub działalności, o których mowa w punktach od 1 do 3, 5 i 6 powyżej, nie uważa się za wynalazki, o ile zgłoszenie dotyczy tych przedmiotów lub działalności jako takich.
Czyli nie można opatentować określonej metody matematycznej, ale urządzenie (np. komputer) wykorzystujące ową metodę matematyczną już tak.
Warto zaufać specjaliście!
Wiesz już zatem, jakie warunki musi spełnić Twój wynalazek, aby można było go opatentować. Wiesz już także co nie ma szans na ochronę patentową. Przy czym, wiedz, że przedstawione przeze mnie informacje to tylko czubek góry lodowej. Każdy z tych warunków jest stale analizowany przez doktrynę, orzecznictwo i praktyków, a interpretacje zmieniają się wraz z rozwojem praktyki. Zmiany te są konieczne z uwagi na szybko rozwijającą się technologię, zwłaszcza sztuczną inteligencją oraz biochemię.
Nie polecam zatem samodzielnego zgłaszania wynalazków do ochrony, bowiem nie jest to łatwe. Jeśli masz taką możliwość, skonsultuj się z rzecznikiem patentowym.
