Bezwzględne przeszkody rejestracji – kiedy znak towarowy nie przejdzie?

Decyzja o rejestracji znaku towarowego oznacza początek drogi formalnej. Ta ścieżka prowadzi jednak przez ekspertów urzędu patentowego. Ekspert zawsze sprawdza, czy oznaczenie w ogóle nadaje się do pełnienia funkcji znaku towarowego. Niektóre wady są tak istotne i fundamentalne, że urząd odrzuca wniosek od razu. To są tak zwane bezwzględne przeszkody rejestracji.

Termin „bezwzględne” oznacza, że wady te istnieją obiektywnie. Niezależnie od innych znaków funkcjonujących na rynku, Twój znak narusza interes publiczny. Nie możesz tego problemu obejść poprzez negocjacje z konkurentem. Ekspert UPRP lub EUIPO ma prawny obowiązek sam je wykryć i zastosować odmowę. Dlatego warto poznać te przeszkody jeszcze przed zgłoszeniem. Dzięki tej wiedzy można zaoszczędzić czas, pieniądze i nerwy.

Dlaczego prawo jest tak surowe? Ustawodawca chroni w ten sposób wolny rynek. Pewne słowa, symbole czy kształty muszą pozostać dostępne dla wszystkich. Nikt nie może zmonopolizować nazwy, która jest niezbędna do handlu. Ponadto urząd chroni konsumentów przed wprowadzeniem w błąd. Zatem bezwzględne przeszkody pełnią funkcję sita, które odsiewa oznaczenia szkodliwe dla gospodarki lub społeczeństwa.

Najczęstszą i najtrudniejszą do pokonania przeszkodą jest brak zdolności odróżniającej. Znak towarowy ma jedno główne zadanie. Musi wskazywać na pochodzenie towaru. Klient patrzy na znak i wie, kto wyprodukował daną rzecz. Jeśli znak tego nie robi, urząd sięga do instytucji bezwzględnych przeszkód rejestracji i odmawia zarejestrowania znaku.

Urząd natychmiast odrzuci znaki, które składają się wyłącznie z elementów opisujących towar lub jego cechy. Eksperci badają, czy słowo wskazuje na rodzaj, jakość, ilość, przeznaczenie lub wartość towaru.

Na przykład, nazwa „Pyszna Kawa” dla palarni kawy jest czysto opisowa. Klient odbiera to jako informację o smaku, a nie jako nazwę producenta. Podobnie nazwa „Eco-Wash” dla pralni chemicznej wskazuje na ekologiczną metodę prania. Urząd nie pozwala na monopolizowanie takich słów. Konkurencja również musi mieć prawo do informowania, że ich kawa jest pyszna, a pranie ekologiczne. W konsekwencji takie słowa muszą pozostać w domenie publicznej.

Istnieje kategoria znaków, które kiedyś mogły być unikalne, ale dziś są standardem. Prawo zabrania rejestracji oznaczeń, które stały się zwyczajowe w języku potocznym lub w uczciwych i utrwalonych praktykach handlowych.

Chodzi tu o słowa, piktogramy lub symbole, których używa cała branża. Przykładem może być symbol kieliszka na opakowaniu, który oznacza „uwaga, szkło”. Żaden producent nie może zarejestrować tego symbolu na wyłączność. Podobnie, słowo „PC” dla komputerów osobistych weszło na stałe do języka. Zatem urząd uzna taki znak za wolny dla każdego.

Kolejną kluczową przeszkodą jest ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd. Urząd stoi na straży rzetelnej informacji. Znak nie może sugerować cech, których produkt w rzeczywistości nie posiada.

Obejmuje to mylące informacje co do:
🔺Natury towaru.
🔺Jakości.
🔺Pochodzenia geograficznego.

Wyobraź sobie sytuację, w której przedsiębiorca zgłasza znak „Mleczna Kraina” dla produktów wegańskich, które nie zawierają mleka. Taki znak sugeruje obecność nabiału. W rezultacie konsument może kupić produkt nieświadomie. Urząd uzna to za próbę dezinformacji i odrzuci wniosek. Podobnie, nazwa zawierająca słowo „Swiss” dla zegarków produkowanych w Chinach nie uzyska ochrony. Prawo surowo tępi takie praktyki.

Przedsiębiorcy często chcą chronić wygląd swojego produktu. Jednak prawo znaków towarowych nie zastępuje patentów ani wzorów przemysłowych. Istnieje zakaz rejestracji znaków czysto funkcjonalnych.

Urząd odmówi rejestracji znaku, który składa się wyłącznie z kształtu:
▫️Wynikającego z natury samego towaru (np. kształt banana dla owoców).
▫️Niezbędnego do uzyskania efektu technicznego (np. kształt główki elektrycznej szczoteczki do zębów, który umożliwia jej obrót).
▫️Zwiększającego znacznie wartość towaru (np. unikalny szlif diamentu).

Ustawodawca zakłada, że rozwiązania techniczne powinny trafiać do domeny publicznej po wygaśnięciu patentu. Znak towarowy daje monopol teoretycznie wieczny. Dlatego nie może on blokować rozwoju technicznego. Jeśli Twój kształt pełni funkcję użytkową, urząd skieruje Cię po ochronę patentową, a znak odrzuci.

Bezwzględne przeszkody rejestracji to także ochrona porządku publicznego oraz symboli państwowych. Urzędy patentowe dbają o to, by rejestr nie zawierał treści nieodpowiednich. Jeśli zgłoszony znak towarowy jest sprzeczny z porządkiem publicznym lub dobrymi obyczajami, Urząd go nie zarejestruje.

Eksperci odrzucają znaki zawierające wulgaryzmy, treści rasistowskie lub obrażające uczucia religijne. Dotyczy to również znaków promujących zachowania przestępcze lub używki w sposób niezgodny z prawem.

Ponadto prawo chroni autorytet państwa. Nie zarejestrujesz znaku, który zawiera flagę, godło Polski, herb miasta czy symbol Czerwonego Krzyża. Użycie takich elementów wymaga oficjalnej, pisemnej zgody właściwego organu władzy. Bez niej wniosek upadnie.

W prawie unijnym i polskim coraz większe znaczenie ma przesłanka złej wiary. Urząd może odmówić ochrony, jeśli udowodni, że zgłaszający działał w nieuczciwych intencjach, a nie wyłącznie w celu używania zgłoszonego znaku.

Dzieje się tak, gdy ktoś rejestruje znak nie po to, by go używać, ale by zablokować konkurenta. Innym przykładem jest „trollowanie patentowe” lub próba szantażu biznesowego. Jeśli ekspert znajdzie dowody na to, że Twoim celem jest pasożytowanie na cudzej renomie lub celowe szkodzenie innej firmie, odrzuci zgłoszenie. Rejestracja znaku musi służyć uczciwej grze rynkowej.

Istnieje jednak pewien wyjątek. Czasami znak, który pierwotnie był opisowy, zyskuje ochronę. Dzieje się tak dzięki zjawisku wtórnej zdolności odróżniającej.

Jeśli firma używa opisowej nazwy przez wiele lat i inwestuje ogromne środki w reklamę, klienci uczą się tego znaku. Zaczynają kojarzyć opisowe słowo wyłącznie z jednym producentem. Przykładem jest „eobuwie”. Słowo to opisuje sprzedaż butów online. Jednak dzięki intensywnej promocji, stało się rozpoznawalną marką. Urząd Unijny finalnie zarejestrował słowny znak „eobuwie” pod numerem EUTM-015217482.

Przedsiębiorca, chcący uzyskać rejestrację na znak opisowy musi przedstawić twarde dowody. Należą do nich faktury marketingowe, dane o sprzedaży oraz badania opinii publicznej. Jeśli przekonasz urząd, że rynek „nauczył się” Twojego znaku, ekspert może odstąpić od odmowy. Jest to jednak proces trudny i kosztowny.

Bezwzględne przeszkody to bariery, które urząd stawia z urzędu. Nie czekaj na negatywną decyzję eksperta. Odrzucenie wniosku oznacza utratę opłat urzędowych, nie mówiąc o straconym czasie. Pieniądze te nie podlegają zwrotowi, stracony czas tym bardziej.

Warto zatem działać prewencyjnie. Przeprowadź wstępną analizę prawną. Oceniając swój znak, zadaj sobie pytania:

1. Czy to słowo tylko opisuje mój produkt?
2. Czy ten symbol jest standardem w mojej branży?
3. Czy nie wprowadzam klienta w błąd?

Jeśli masz wątpliwości, skonsultuj się z rzecznikiem patentowym lub prawnikiem. Profesjonalna ocena pozwoli Ci zmodyfikować znak przed zgłoszeniem. Czasami dodanie fantazyjnej grafiki do opisowej nazwy wystarczy, by ominąć przeszkody. Skontaktuj się ze mną, a pomogę Ci przejść przez ten proces bezpiecznie i skutecznie.