Rejestracja znaku towarowego w Chinach. Przewodnik dla przedsiębiorców

Rejestracja znaku towarowego w Chinach to temat, który wielu przedsiębiorców odkłada na później. Najczęściej najpierw pojawia się pomysł na sprzedaż, produkcję albo współpracę z chińskim partnerem. Dopiero potem przychodzi refleksja, czy marka jest tam w ogóle chroniona. To podejście bywa kosztowne.

Jeżeli planujesz produkcję w Chinach, sprzedaż na rynek chiński albo choćby rozmowy z tamtejszą fabryką czy dystrybutorem, temat ochrony marki powinien pojawić się bardzo wcześnie. W Chinach nie działa automatycznie ani polska, ani unijna rejestracja znaku. To oznacza, że przedsiębiorca może mieć pełne prawa do swojej marki w Europie i jednocześnie nie mieć nad nią realnej kontroli w Chinach. To szczególnie ważne dlatego, że chiński system działa według zasady first to file, czyli duże znaczenie ma to, kto pierwszy zgłosi znak.

W tym przewodniku pokazuję, kiedy rejestracja znaku towarowego w Chinach ma sens, jak przygotować się do zgłoszenia i jakie błędy najczęściej popełniają przedsiębiorcy. Ten artykuł nie dotyczy wyłącznie firm, które chcą sprzedawać w Chinach. Dotyczy także tych, które produkują tam towary pod własną marką albo dopiero planują współpracę z chińskimi partnerami.

Jeżeli chcesz lepiej zrozumieć szerszy kontekst ochrony IP przy współpracy z Chinami, zajrzyj też do moich wcześniejszych artykułów: Ochrona marki w Chinach, Kradzież znaku towarowego w Chinach, Dlaczego warto zarejestrować znak towarowy oraz Znak towarowy – co to jest i dlaczego warto go mieć.

1. Kiedy rejestracja znaku towarowego w Chinach ma sens
2. Czy musisz rejestrować znak w Chinach, jeśli sprzedajesz tylko w Europie
3. Dlaczego przed zgłoszeniem warto zbadać znak
4. Co może się stać, jeśli nie zbadasz znaku przed zgłoszeniem
5. Czy w Chinach warto rejestrować także chińską wersję marki
6. Jak zarejestrować znak towarowy w Chinach
7. Rejestracja krajowa czy przez WIPO – co wybrać
8. Dlaczego klasy i podklasy mają w Chinach tak duże znaczenie
9. Ile trwa rejestracja znaku towarowego w Chinach
10. Ile kosztuje rejestracja znaku towarowego w Chinach
11. Kiedy warto skorzystać z pomocy pełnomocnika
12. Rejestracja znaku towarowego w Chinach to element strategii, nie formalność

W praktyce rejestracja znaku towarowego w Chinach ma sens częściej, niż przedsiębiorcy zakładają. Oczywiście jest potrzebna wtedy, gdy firma chce sprzedawać towary lub usługi bezpośrednio na rynku chińskim. To jednak nie jest jedyna sytuacja.

O ochronie marki w Chinach warto myśleć także wtedy, gdy:

• zlecasz produkcję chińskiej fabryce,
• oznaczasz towary własną marką już na etapie produkcji,
• rozmawiasz z chińskim dystrybutorem lub partnerem handlowym,
• pokazujesz markę na targach,
• planujesz wejście do Chin dopiero za jakiś czas,
• chcesz rozwijać markę globalnie i nie zostawiać wolnego pola na ważnym rynku.

Potrzeba rejestracji w Chinach dotyczy zatem nie tylko eksporterów na rynek chiński, ale również firm, które produkują w Chinach albo współpracują z tamtejszymi partnerami. To bardzo ważny punkt wyjścia dla całej strategii ochrony marki.

Bardzo wielu przedsiębiorców odpowiada sobie na to pytanie błędnie. Zakładają, że skoro nie prowadzą sprzedaży na rynku chińskim, to temat ich nie dotyczy. Tymczasem przy znakach towarowych samo miejsce finalnej sprzedaży nie zawsze jest najważniejsze.

Jeżeli chińska fabryka produkuje towary oznaczone Twoją marką, przygotowuje opakowania, nanosi logo na produkty, przechowuje gotowe towary i eksportuje je z Chin, to znak jest używany na terytorium Chin. Nie trzeba więc prowadzić tam sprzedaży detalicznej, żeby znak funkcjonował w chińskim obrocie gospodarczym.

To oznacza, że firma sprzedająca wyłącznie w Europie także może potrzebować ochrony w Chinach. Ten problem szczegółowo opisałam już w tekście o kradzieży znaku towarowego w Chinach, ale warto go powtórzyć również tutaj: sama produkcja może wystarczyć, aby brak ochrony marki stał się realnym ryzykiem.

Zanim złożysz zgłoszenie, warto sprawdzić, czy wybrana nazwa albo logo w ogóle nadają się do rejestracji i czy nie kolidują z wcześniejszymi prawami. To jeden z najważniejszych etapów całego procesu. Rejestracja znaku towarowego w Chinach nie powinna zaczynać się od samego zgłoszenia, ale od wcześniejszej analizy.

Takie badanie pozwala ocenić między innymi:

• czy znak jest dostępny,
• czy nie istnieją wcześniejsze prawa kolizyjne,
• czy znak ma wystarczającą zdolność odróżniającą,
• czy nie zawiera elementów opisowych albo problematycznych,
• czy nie niesie ryzyka odmowy albo późniejszego sporu.

To ważne również dlatego, że chiński urząd bada, czy nowo zgłaszany znak nie jest identyczny albo podobny do znaków już zgłoszonych lub zarejestrowanych dla takich samych albo podobnych towarów i usług. Jeżeli urząd uzna, że taka kolizja istnieje, może odmówić rejestracji.

W praktyce problem polega jednak na tym, że podobieństwo znaków nie zawsze jest oceniane tak, jak intuicyjnie zrobiłby to europejski przedsiębiorca. Chiński urząd patrzy na znaki w realiach własnego rynku i własnej praktyki. Zdarza się więc, że oznaczenia, które dla polskiego właściciela marki wydają się całkowicie różne, w ocenie urzędu okazują się zbyt podobne.

Przykładowo, w Chinach zgłoszony został znak KROSS dla odzieży. Chiński urząd przeciwstawił mu wcześniejszy znak przedstawiający szwy kieszeni spodni jeansowych z małą wszytą metką zawierającą napis CROSS. Z perspektywy polskiego przedsiębiorcy mogłoby się wydawać, że to dwa zupełnie różne oznaczenia. Mimo to urząd uznał, że wcześniejszy znak stanowi przeszkodę w rejestracji. To bardzo dobrze pokazuje, że przed zgłoszeniem nie wystarczy ocena „na oko”. Trzeba sprawdzić, jak dane oznaczenie może zostać ocenione w praktyce chińskiego urzędu.

W mojej praktyce właśnie ten etap jest często kluczowy. Przedsiębiorca chce zgłosić nazwę albo logo, ale dopiero analiza pokazuje, czy rzeczywiście warto inwestować w ten znak, w jakim zakresie go zgłaszać i jakie ryzyko wiąże się z rejestracją.

Brak badania przed zgłoszeniem może mieć bardzo negatywne skutki. Chiński urząd może odmówić rejestracji. Przedsiębiorca może też stracić czas, opłaty i energię, a na końcu i tak zostać bez ochrony. Dodatkowo istnieje ryzyko wejścia w konflikt z wcześniejszym uprawnionym.

To szczególnie niebezpieczne wtedy, gdy firma już zdąży zainwestować w nową markę:

• przygotuje opakowania,
• zamówi produkcję,
• uruchomi stronę internetową,
• rozpocznie działania promocyjne,
• pokaże markę partnerom albo klientom.

W takiej sytuacji problem przestaje być czysto formalny. Zaczyna wpływać na cały model biznesowy. Właśnie dlatego badanie znaku przed zgłoszeniem to nie dodatek, tylko element odpowiedzialnej strategii.

Co do zasady są dwie podstawowe drogi.

Pierwsza to zgłoszenie krajowe bezpośrednio w Chinach, w CNIPA.
Druga to zgłoszenie międzynarodowe przez system madrycki, czyli przez WIPO, z wyznaczeniem Chin.

Obie ścieżki mogą prowadzić do ochrony, ale nie są równoważne pod względem praktycznym. Właśnie dlatego warto świadomie wybrać drogę zgłoszenia, a nie traktować jej jako techniczny detal.

To jest temat, którego nie wolno bagatelizować.

Wiele osób patrzy na klasy nicejskie i zakłada, że to wystarczy. Tymczasem w Chinach ogromne znaczenie mają również podklasy. Źle dobrany zakres zgłoszenia może zostawić luki w ochronie. To z kolei oznacza, że ktoś inny może wejść z podobnym znakiem w obszar, który dla przedsiębiorcy w praktyce jest istotny biznesowo.

W Chinach nie chodzi tylko o „wybór klasy”, ale o strategiczne zaplanowanie zakresu ochrony, z uwzględnieniem obecnej i przyszłej działalności firmy. To szczególnie ważne dlatego, że późniejsze rozszerzenie ochrony na nowe towary i usługi wymaga odrębnego działania.

Dlatego przy zgłoszeniu trzeba myśleć szerzej niż tylko o tym, co firma sprzedaje dziś. Trzeba też uwzględnić, co może sprzedawać jutro i gdzie mogą pojawić się realne ryzyka.

To zależy od wybranej ścieżki i od tego, czy pojawią się komplikacje.

Procedura krajowa może trwać około 7–12 miesięcy, a w prostszych sprawach bywa nawet szybsza. Procedura międzynarodowa zwykle trwa dłużej, orientacyjnie około 18 miesięcy. Do tego trzeba doliczyć czas potrzebny na ewentualne odpowiedzi, sprzeciwy lub inne komplikacje proceduralne.

To ważny argument za tym, żeby nie zostawiać tematu na ostatnią chwilę. Jeżeli marka ma zostać pokazana na targach, użyta przy produkcji albo wdrożona w nowym modelu biznesowym, decyzję o ochronie warto podjąć z wyprzedzeniem.

Nie ma jednej uniwersalnej kwoty, która pasowałaby do każdej sprawy. Koszt rejestracji znaku towarowego w Chinach zależy przede wszystkim od tego, jaką drogę zgłoszenia wybierzesz, ile znaków chcesz zgłosić, w ilu klasach ma być chroniona marka oraz jak szeroki będzie wykaz towarów i usług.

Na całkowity koszt wpływają w szczególności:

• liczba zgłaszanych znaków,
• liczba klas,
• liczba towarów i usług,
• wybrana ścieżka zgłoszenia,
• potrzeba wcześniejszego badania znaku,
• poziom skomplikowania sprawy,
• koszty obsługi pełnomocnika.

W praktyce koszt wygląda inaczej przy zgłoszeniu krajowym w Chinach, a inaczej przy zgłoszeniu przez WIPO.

W przypadku zgłoszenia przez WIPO trzeba pamiętać, że taka ścieżka wymaga istnienia tzw. znaku bazowego, czyli wcześniejszego zgłoszenia albo rejestracji w kraju pochodzenia lub na poziomie regionalnym, na przykład w Unii Europejskiej. To oznacza, że przedsiębiorca ponosi nie tylko koszt samego rozszerzenia ochrony na Chiny, ale wcześniej również koszt uzyskania podstawy do takiego zgłoszenia. W praktyce całkowity wydatek obejmuje więc:

• opłatę związaną ze znakiem bazowym,
• opłaty urzędowe w procedurze międzynarodowej,
• opłaty związane z wyznaczeniem Chin,
• oraz koszt obsługi pełnomocnika.

Z kolei przy zgłoszeniu krajowym w Chinach odpada koszt budowania podstawy w postaci znaku bazowego na potrzeby WIPO, ale pojawiają się inne elementy. Trzeba pamiętać, że w Chinach znak zgłasza się zasadniczo osobno dla każdej klasy. W praktyce oznacza to, że jeśli chcesz chronić tę samą markę w kilku klasach, nie składasz jednego wieloklasowego zgłoszenia, tylko kilka odrębnych zgłoszeń. To oczywiście wpływa zarówno na opłaty urzędowe, jak i na koszt obsługi.

Znaczenie ma również to, jak szeroki będzie wykaz towarów i usług. W Chinach obowiązują limity dotyczące liczby pozycji albo długości wykazu w ramach podstawowej opłaty urzędowej. Jeżeli zakres zgłoszenia wykracza poza standardowy limit, urząd pobiera dodatkowe opłaty za kolejne pozycje. W praktyce więc źle przygotowany albo zbyt rozbudowany wykaz może zwiększyć koszt zgłoszenia.

Dla przedsiębiorcy ważne jest też to, że koszty lokalnych pełnomocników w Chinach bywają wyższe niż w prostszych zgłoszeniach prowadzonych wyłącznie na rynku krajowym lub unijnym. Wynika to nie tylko z samej procedury, ale również z potrzeby właściwego dopasowania klas, podklas i wykazów towarów do praktyki chińskiego urzędu.

Można to pokazać na prostym przykładzie. Jeżeli przedsiębiorca chce chronić jeden znak tylko dla jednej klasy i z krótkim, dobrze przygotowanym wykazem, koszt będzie relatywnie prosty do przewidzenia. Jeżeli jednak chce zgłosić ten sam znak w trzech klasach, dodatkowo rozważa wersję chińską marki i wybiera szeroki wykaz towarów, koszt całej operacji rośnie już nie tylko przez same opłaty urzędowe, ale również przez liczbę odrębnych zgłoszeń i większy nakład pracy przy przygotowaniu dokumentacji.

Dlatego z biznesowego punktu widzenia najważniejsze jest nie tyle pytanie „ile dokładnie kosztuje rejestracja znaku w Chinach?”, ale raczej: jaki zakres ochrony jest mi naprawdę potrzebny i jak zaplanować go rozsądnie. Dobrze przygotowane zgłoszenie może kosztować więcej na starcie niż wariant minimalny, ale bywa znacznie tańsze niż późniejsze poprawianie błędów albo walka o ochronę, której zabrakło.

Z pomocy profesjonalnego pełnomocnika warto skorzystać jak najwcześniej. Doświadczony pełnomocnik może pomóc:

• ocenić, czy nazwa nadaje się do ochrony,
• zbadać dostępność znaku,
• dobrać odpowiednią strategię,
• zdecydować, czy zgłaszać także wersję chińską,
• wybrać właściwe klasy i podklasy,
• dobrać drogę zgłoszenia,
• ograniczyć ryzyko błędów na starcie.

To szczególnie ważne w Chinach, gdzie błędy strategiczne potrafią kosztować dużo więcej niż samo zgłoszenie.

Podsumowując, musisz pamiętać, że rejestracja znaku towarowego w Chinach nie powinna być traktowana jako formalność wykonywana „przy okazji”. To element szerszej strategii ochrony marki.

Najpierw warto ustalić, czy ochrona w Chinach jest potrzebna w Twoim modelu biznesowym. Potem trzeba zbadać znak, przemyśleć zakres ochrony, rozważyć chińską wersję marki i wybrać odpowiednią ścieżkę zgłoszenia. Dopiero na tym etapie zgłoszenie ma realny sens. Przy czym ważne jest to, zabezpieczyć swoja markę zanim ujawni się ją światu. Inaczej, ktoś może ja ukraść.

Jeżeli produkujesz w Chinach, planujesz wejście na rynek chiński albo chcesz zabezpieczyć swoją markę przed problemami na przyszłość, warto podejść do tego strategicznie. Dobrze przygotowana rejestracja zwykle kosztuje mniej niż późniejsze naprawianie błędów, które można było przewidzieć wcześniej.

Nie wiesz, czy w Twoim przypadku rejestracja znaku towarowego w Chinach jest potrzebna? Zanim ujawnisz markę producentowi, dystrybutorowi albo na targach, warto to sprawdzić. Skontaktuj się ze mną, jeśli chcesz bezpiecznie zaplanować ochronę swojej marki w Chinach.