Jak skutecznie chronić opakowanie produktu?

W tym artykule omówię, jak skutecznie chronić opakowanie produktu. Przy czym nie będę się rozpisywać o sprzedawanych na rynku gotowych opakowaniach na prezent, ciasto czy jajka. Skupię się na opakowaniach produktowych, czyli tych, które chronią jakiś produkt, ale same w sobie nie są produktem. Opakowania takie pełnią funkcję komercyjną i są nieodłącznym elementem strategii marketingowej oraz identyfikacji wizualnej marki. Dlatego ich prawna ochrona jest równie ważna co ochrona samej marki.

Opakowania na prezent, opakowania na jajka, opakowania na ciasto czy inne tego rodzaju wytwory, służące głownie przenoszeniu określonych towarów i będące produktami samymi w sobie również mogą podlegać ochronie prawnej. W tym wpisie skupimy się jednak tylko na opakowaniach produktów. Jeśli chcesz wiedzieć więcej o wzorach przemysłowych, polecam Ci lekturę poniższego artykułu:

W Internecie oraz w literaturze dotyczącej marketingu i sprzedaży można natknąć się na szereg różnych definicji opakowania produktu. Aby więc nie tworzyć koła na nowo, pozwolę sobie przytoczyć jedną z tych definicji. Konkretnie definicję opakowania zawartą na stronie Encyklopedii Zarządzania (link), mianowicie:

Opakowaniem oliwy będzie z reguły butelka, dla chipsów to tuba, bądź torebka. Dla niektórych materiałów budowlanych to karton oraz/lub folia, dla kosmetyków to pojemnik i najczęściej papierowy kartonik. Produkty żywnościowe typu pieczywo, owoce czy warzywa z reguły pakuje się w kartony lub worki foliowe.

Na podstawie powyższej definicji można wyróżnić kilka kluczowych funkcji, jakie pełni opakowanie produktu, mianowicie:

• Funkcja ochronna – zabezpiecza produkt przed uszkodzeniami mechanicznymi, wilgocią, światłem czy działaniem czynników chemicznych.
• Funkcja informacyjna – dostarcza konsumentowi istotnych informacji o zawartości, składzie, sposobie użytkowania czy terminie przydatności do spożycia.
• Funkcja marketingowa – poprzez estetykę, kształt i jakość wykonania wpływa na decyzję zakupową konsumenta, wyróżniając produkt na tle konkurencji.
• Funkcja logistyczna – ułatwia transport, przechowywanie i magazynowanie produktów, optymalizując procesy dystrybucji.
• Funkcja ekonomiczna – dobrze zaprojektowane opakowanie pozwala obniżyć koszty produkcji, transportu oraz minimalizować straty związane z uszkodzeniem produktów.
• Funkcja prestiżowa – poprzez wysoką jakość wykonania oraz ekskluzywny wygląd buduje wizerunek marki i wpływa na percepcję wartości produktu.
• Funkcja innowacyjna – nowoczesne technologie i rozwiązania konstrukcyjne mogą zwiększać funkcjonalność opakowania, poprawiając wygodę użytkowania i przechowywania.

A zatem, zapewne zgodzisz się ze mną drogi Czytelniku, ze opakowania produktów spełniają kluczową rolę w nowoczesnym biznesie. Nie tylko chronią zawartość przed uszkodzeniem. Przekazują także konsumentom istotne informacje o produkcie, jego składzie, sposobie użycia czy miejscu pochodzenia.

Co więcej, opakowanie jest potężnym narzędziem marketingowym, które może wpływać na decyzje zakupowe klientów. W niektórych przypadkach samo opakowanie staje się nieodłącznym elementem identyfikacyjnym produktu i marki. Świetnym przykładem jest chociażby charakterystyczna szklana butelka Coca-Coli czy fioletowe opakowanie czekolady Milka.

Zaprojektowanie i wyprodukowanie odpowiedniego opakowania to często ogromny wysiłek finansowy i czasowy. Dobrze zaprojektowane opakowanie może decydować o sukcesie lub porażce Twojego produktu, bowiem często to opakowanie „sprzedaje”. Dlatego niezwykle istotne jest, aby skutecznie chronić je przed kopiowaniem i nieuczciwą konkurencją. Dobrze dobrana ochrona opakowania produktu da Ci pewność, że Twoja konkurencja nie będzie mogła go skopiować.

Przejdźmy zatem do odpowiedzi na pytanie: Jak skutecznie chronić opakowanie produktu?

Opakowanie produktowe niemal zawsze składa się z różnych elementów, które pełnią różnorodne funkcje, od informacyjnej, przez marketingowe po ochronną. Oto elementy najczęściej występujące na opakowaniach:

• Logo marki – graficzny znak identyfikujący producenta lub markę. Ułatwia rozpoznawalność produktu, np. złote łuki McDonald’s.
• Nazwa własna produktu – krótka i czytelna informacja o nazwie towaru, np. „Coca-Cola” na butelce napoju.
• Opis produktu – zawiera szczegóły dotyczące cech produktu, często jest elementem obowiązkowym w świetle prawa, np. składniki w jogurcie naturalnym.
• Grafika i wzory – elementy wizualne, które nadają estetyczny wygląd i mają wyróżnić produkt od innych tego typu produktów na rynku, często nawiązują do samego produktu, np. wzór plastrów miodu na opakowaniu miodu.
• Kolorystyka – strategiczny dobór barw budujący wizerunek marki, np. czerwony i biały w opakowaniu KitKata, czy fioletowy w opakowaniu czekolady Milka.
• Kształt i materiał opakowania – tworzywo, z którego wykonano opakowanie, np. szkło dla luksusowych perfum, plastik dla napojów gazowanych, karton i plastik dla kosmetyków oraz oczywiście jego kształ.
• Kod kreskowy – unikalny kod identyfikujący produkt, używa się go w systemach sprzedaży, popularne są także kody QR.
• Data produkcji oraz przydatności – informacja o terminie ważności, istotna i często obowiązkowa zwłaszcza dla żywności i kosmetyków.
• Instrukcja użytkowania – sposób użycia produktu, np. schemat składania zabawki, sposób użycia odżywki do włosów.
• Ostrzeżenia i symbole bezpieczeństwa – oznaczenia dotyczące użytkowania i ekologii, np. „Nie nadaje się dla dzieci poniżej 3 lat” na opakowaniu małych elementów, czy też wskazanie że produkt nie nadaje się do spożycia dla kobiet ciężarnych oraz dla kierowców w przypadku alkoholi.
• Informacje o recyklingu – wskazówki dotyczące segregacji odpadów, np. symbol zielonego punktu na butelkach PET.
• Pieczęcie i certyfikaty – gwarancja jakości i zgodności z normami, np. certyfikat ekologiczny na opakowaniach produktów bio.

Każdy z tych elementów jest istotnym elementem opakowania, jednak nie każdy nadaje się do ochrony prawnej. Elementy takie jak kod kreskowy, QR, data produkcji i przydatności, czy ostrzeżenia i symbole bezpieczeństwa są powszechnie stosowanymi elementami informacyjnymi. Elementy te w żaden sposób nie identyfikują marki. Nie podlegają one więc ochronie prawnej.

Jeśli zatem chciałbyś zgłosić całe opakowanie swojego produktu do ochrony jako znak towarowy, czy wzór przemysłowy, warto te elementy usunąć. Nie będą one bowiem objęte ochroną, a mogą wpłynąć na odbiór Twojego opakowania. Do zgłoszeń kierowanych do UPRP lub EUIPO warto kierować grafiki opakowania, które zawierają tylko te elementy, które podlegają ochronie prawnej.

Ochronie prawnej mogą podlegają wszystkie te elementy opakowania, które mają za zadanie wyróżnić dany produkt na rynku. Mowa tu więc o tych elementach, które są unikalne i mają indywidualny charakter. Czyli o elementach, które nie powielają, ani nie kopiują cudzych elementów odróżniających.

Poniżej znajduje się lista poszczególnych elementów opakowania, które mogą podlegać ochronie prawnej. Zapoznaj się z poniższą listą dokładnie. W niej znajduje się odpowiedź na nasze pytanie: Jak skutecznie chronić opakowanie produktu?

Jak wynika z powyższego, możliwości ochrony opakowań produktów oraz ich poszczególnych elementów są bardzo szerokie. Ochronie jako znak towarowy lub wzór przemysłowy może podlegać zarówno całe opakowanie, jak i jego wybrana część. Dobór odpowiedniej strategii zawsze powinien być uzależniony od planów biznesowych danego przedsiębiorstwa dotyczących konkretnego opakowania.

Należy pamiętać, że wybór właściwej metody ochrony nie jest prosty. Bez znajomości zasad funkcjonowania systemów własności intelektualnej łatwo popełnić błąd, który może mieć poważne konsekwencje finansowe. Dlatego warto skonsultować się z doświadczonym specjalistą, który pomoże dobrać optymalną formę ochrony, dostosowaną do potrzeb i celów biznesowych firmy.